Rak gardła środkowego zależny od HPV (RGŚ HPV+)

Badania prowadzone przez ostatnie dekady wykazały, że typy onkogenne wirusa brodawczaka ludzkiego (Human Papilloma Virus – HPV) stanowią niezależny czynnik etiologiczny dla części chorych na RRGiSz, szczególnie dla tych z rakiem gardła środkowego (RGŚ, ang. Oropharyngeal cancer – OPC). Odsetek chorych na HPV+ RGŚ wzrósł do ponad 70% w niektórych populacjach i w przyszłości będzie dominował wśród chorych na RGŚ. Wśród wszystkich chorych na RGŚ HPV+ w 95% przypadków wykrywany jest wirus HPV typu 16 (HPV16), a wszystkie pozostałe typy onkogenne tego wirusa nie przekraczają 5% przypadków.

Pod względem epidemiologicznym, molekularnym, obrazu radiologicznego, przebiegu klinicznego czy podatności na leczenie RGŚ zależny od HPV (RGŚ HPV+) jest odmienną jednostką chorobową w porównaniu do typowego tytoniozależnego raka tej okolicy (RGŚ HPV─). RGŚ HPV+ dotyczy najczęściej ludzi młodszych i nie palących. Pomimo tego, że chorzy na RGŚ HPV+ mają z reguły duże zaawansowanie węzłowe choroby, to wyniki radioterapii (najczęściej w skojarzeniu z chemioterapią) są lepsze, co przekłada się na wyższe odsetki wyleczeń. Również w przypadku niepowodzenia leczenia pierwotnego, leczenie ratujące chorych na RGŚ HPV+ jest bardziej skuteczne, a co za tym idzie, wyższe są odsetki przeżyć.

Choć obecnie standardy leczenia są takie same dla chorych na RGŚ HPV+ i RGŚ HPV- to z powyższych względów wydaje się konieczne, aby ocena etiologii RGŚ stała się rutynowym etapem diagnostycznym u każdego chorego przed rozpoczęciem radykalnego leczenia. RGŚ HPV+ rozpoznaje się na podstawie wykrycia DNA wirusa w badaniu qPCR materiału tkankowego z guza nowotworowego lub za pomocą oznaczenia immunohistochemicznego białka p16 w tym materiale. Obiecującą metodą diagnostyczną jest również oznaczanie DNA HPV w krwi chorego.

Rak gardła środkowego zależny od HPV (RGŚ HPV+)